program  galerie  jaZZ i okolice  edukacja  LOT  Opcje   o nas   sklep 
 redakcja  nowy numer  kontakt  TWOJA OPCJA 
archiwum
english version





strona internetowa Opcji


 „Opcje” powstały w 1993 roku z inicjatywy Konrada Cezarego Kędera i ówczesnego dyrektora Górnośląskiego Centrum Kultury Marka Łabny . Ideą przyświecającą inicjatorom były korzystne zmiany w obrazie kulturalnym Śląska, który po 1989 roku nie przedstawiał się najlepiej. Stąd pomysł utworzenia pisma kulturalnego zamieszczającego teksty dotyczące wszystkich dziedzin kultury, ogólnopolskiego, z jednej strony pełniącego funkcję niemal dydaktyczną (prezentacja nowych zjawisk i kierunków w kulturze), z drugiej — mogącego uchodzić za platformę kulturalnej promocji Śląska. Zarówno w doborze problematyki, jak piszących do „Opcji” autorów zachowany był od początku swego rodzaju parytet: mniej więcej tyle samo śląskich tematów i autorów, co tematów i autorów obcych (spoza Śląska, ale i z zagranicy). Wokół „Opcji” niemal od początku zebrało się grono ludzi aktywnych, wywodzących się ze środowisk akademickich i artystycznych, którzy weszli do zespołu redakcyjnego, a równocześnie zaczęli formować intelektualne i artystyczne zaplecze dla pisma.

Profil „Opcji”, chociaż ewoluował, zachował względną tożsamość. Redakcja zrezygnowała tylko z dwóch działów: działu publicystycznego (ze względu na orientację na dyskurs intelektualny i artystyczny) i działu tańca (za małe „zaplecze ludzkie”, trudności w systematycznym zdobywaniu tekstów), reszta — a więc prezentacje prozatorskie i poetyckie, literatura, film i media, teatr, muzyka poważna, muzyka tzw. rozrywkowa (początkowo blues, jazz i rock, potem jazz, rock i techno), sztuka i nauki humanistyczne (przede wszystkim filozofia i socjologia) — utrzymała się do dzisiaj.

Podstawowym zadaniem „Opcji” była i jest diagnoza współczesnej kultury, w tym najnowszych zjawisk kulturowych, na które pismo stara się patrzeć z trzeźwego dystansu. Nigdy nie lansowało ono tzw. nowych trendów, raczej poddawało je krytycznemu, zdystansowanemu oglądowi (np. feminizm czy postmodernizm).

Początkowo dominowały w „Opcjach” teksty „rozrachunkowe”, których autorzy przyglądali się nowej sytuacji w kulturze po przełomie 1989 roku. Bywało, że ukazywały się tu artykuły odrzucane przez „zasiedziałe” redakcje kulturalne ze względu na niepoprawność polityczną, jak np. rozmowa z Krzysztofem Niemczykiem odkłamującym idealistyczny portret Tadeusza Kantora („Opcje” 1993, nr 1). Kulturalnym „aktualnościom” (np. bloki tekstów poświęconych doktorom honoris causa Uniwersytetu Śląskiego Josifowi Brodskiemu i Stanisławowi Barańczakowi, artykuły na temat nowych festiwali teatralnych czy filmowych, nowo otwartych teatrów, rozmowy z artystami, np. z Wojciechem Kilarem, Jerzym Nowosielskim, Czesławem Niemenem, Stanisławem Dróżdżem, Janem Józefem Szczepańskim, Gustawem Herlingiem-Grudzińskim, Williamem Whartonem, Derekiem Jarmanem) towarzyszyły od początku poważne eseje naukowe, w tym takich znakomitości, jak Mieczysław A. Krąpiec OP, Ryszard Nycz czy Bronisław Łagowski, a także tłumaczenia, np. esejów Arthura Schopenhauera, Douwe’a W. Fokemy, Herberta Marcusego, Vladimira Macury czy Raymonda Arona.

Ważną częścią pisma stały się również wywiady ze polskimi intelektualistami, przeprowadzane przez Krzysztofa Łęckiego i Mirosława Tyla (np. z Ryszardem Legutką, Bronisławem Łagowskim, Marcinem Królem, Zygmuntem Baumanem, Andrzejem Walickim).

Od czasu do czasu wraca na łamach „Opcji” temat Śląska jako przestrzeni kulturowej i społecznej podlegającej zmianom tożsamościowym (numery 3/1997, 2/2001, 1/2006 — numer monograficzny). Z czasem „Opcje” zaczęły publikować duże bloki tematyczne, poświęcone np. twórczości poszczególnych artystów (jak Iwaszkiewicz, Brodski czy Okudżawa) bądź kategoriom estetycznym z pogranicza sztuk, jak kabaret (3/1999 i 5/1999) czy scenografia (6/1999), a w końcu numery tematyczne.

Te pojawiły się po zmianie składu redakcji, jaka dokonała się w 2001 roku; wtedy również zmieniła się szata graficzna pisma i w pewnym stopniu jego zawartość merytoryczna. Redakcja postanowiła nieco poszerzyć „ofertę” i z pisma uniwersyteckiego (do tej pory sporą część drukowanego materiału stanowiły artykuły naukowe) przeformułować „Opcje” w pismo bardziej otwarte na bieżące wydarzenia kulturalne, o nieco luźniejszej formule. Pojawiły się wówczas felietony ( Krzysztofa Łęckiego, Krzysztofa Kłosińskiego, Krystyny Kłosińskiej, Andrzeja Gwoździa, Wojciecha Wilczyka, M. K. E. Baczewskiego ), rozmowy o ważnych dla środowiska książkach (np. Nagrobek ciotki Cili Stefana Szymutki — 6/2001, Antygona w świecie korporacji Tadeusza Sławka — 6/2002, Czarny ogród Małgorzaty Szejnert — 1/2008), relacje z organizowanych przez „Opcje” festiwali kulturalnych — „Katowickich Spotkań Artystów i Krytyków” i „Polifonii” („Getta sztuk” — nr 5/2001, „Zaangażowanie — słowo wstydliwe? Nurt krytyczny w kulturze” — nr 6/2002, 10-lecie istnienia „Opcji” — 6/2003, „Polifonia” — 4/2006).

Od kilku lat pismo wydaje numery tematyczne. Przyglądając się wybranym kategoriom kulturowym, estetycznym czy społecznym, czyni z nich pryzmat spojrzenia na współczesną kulturę i poddaje „wielokierunkowemu” oglądowi. W taki właśnie sposób przyglądano się tu np. pornografii (4–5/2002), feminizmowi (3/2003), alkoholowi (4/2004), stanowi nauk humanistycznych (1/2005), muzeum (2/2005), „Solidarności” (3/2005), terrorowi (4/2005), uwodzeniu (2/2006), ekonomii politycznej postmodernizmu (3/2006), chrześcijaństwu (1/2007), rewolucji (2/2007), życiu pozagrobowemu i etniczności (3/2007), kanonowi i autorytetom (4/2007), wstrętowi (1/2008), kolonializmowi (2/2008), smakowi (3/2008), odmieńcom (4/2008), śmiechowi i kiczowi (1/2009), pożądaniu i polityczności (2/2009), realizmowi (3/2009), psychoanalizie (4/2009) i sieci (1/2010). Powstało również kilka numerów poświęconych kulturom krajom sąsiednich (Bułgarii — 2/2003, Słowenii  1–2/2004 i Czechów —  1/2007).

W czasie kilkunastoletniej działalności pisma towarzyszyło mu kilka dodatków literackich. Najpierw dodatek „Na dziko” (1995–1997), który stanowił zalążek długo funkcjonującej pod tym mianem grupy literackiej śląskich poetów (m.in. Maciej Melecki, Grzegorz Olszański, Krzysztof Siwczyk, Wojciech Kuczok ), potem arkusz poetycki (1997–2000, m.in. Jolanta Stefko, Adam Kaczanowski, Paweł Sarna, Jarosław Ślęzak, Adam Pluszka, Paweł Lekszycki ), a następnie „Kursywa” (2000–2002), którego redaktorzy, Pawel Lekszycki i Adam Pluszka , w 2003 założyli własne pismo o tej samej nazwie. Od 2003 jako dodatek do pisma zaczęły się ukazywać książki poetyckie, prozatorskie bądź eseistyczne, niektóre z nich nominowane do ogólnopolskich nagród (Antologia „Kursywy” — 2003, Jaszmije smukwijne. Antologia młodej poezji czeskiej — 2004, Kobiety — Havel — Higiena Bohuslava Vanka-Uvalskiego — 2007, deadline Katarzyny Zdanowicz-Cyganiak — 2007, Traktaty Bartosza Konstrata, Rybarium Kamili Pawluś — 2008, Rozprawa o dobrowolnej niewoli Etiene’a de la Boetiego, Laboratorium Rafała Muszera, Wolny wybór Grzegorza Olszańskiego, Dykteryjki o Bogu, przyjaźni i wielbłądach Marka Krystiana Emanuela Baczewskiego, Bajki o Kubusiu Karoliny Lewestam — 2009, Wiersze przebrane Pawła Lekszyckiego — 2010).

W 2007 r. pojawiły się również „Strefa debiutu” (stała rubryka dla poetyckich debiutantów) i „pocztówka poetycka” prezentująca bohaterów numeru: poetyckiego i graficznego.

Od 2000 roku wydawanie czasopisma wspomaga Stowarzyszenie Inicjatyw Wydawniczych , które pozyskuje środki z Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego i Sejmiku Samorządowego Województwa Śląskiego.



informacje bibliograficzne:
KWARTALNIK KULTURALNY OPCJE.txt

copyright GCK 2005, koncepcja i kod -.mik.thesign.!., tresć i kolor - promocja GCK


newsletter